Yıllarca kapalı kalan evde tahtakurusu neden çıkar?

Sahada sık karşılaştığımız bir durum var: yıllarca kimsenin yaşamadığı bir ev ya da yazlık esaslı bir tadilattan geçiyor, ev sahibi taşınıyor ve birkaç hafta içinde ısırıklar başlıyor. “Bu evde yıllardır kimse yoktu, tahtakurusu neyle beslendi?” sorusu çok haklı bir soru. Cevabı çoğu zaman çatıda.

1. Asıl kaynak çoğu zaman kuş ya da yarasa

Tahtakurusu ailesinde tek bir tür yok. Klasik bir kaynakta bu ailede 70’ten fazla tür sayılıyor ve bunların büyük kısmı yarasalar ve kuşlarla ilişkili. Güvercin, kırlangıç ve yarasaların kendi tahtakurusu türleri var. Bu türler gözüyle insan tahtakurusundan neredeyse ayırt edilemiyor.

Ev boşken çatıya, saçağa ya da tavan arasına yerleşen kuşlar ve yarasalar, bu tahtakurularını yıllarca besliyor. Sonra tadilat başlıyor: yuvalar sökülüyor, çatı kapatılıyor, kuşlar ve yarasalar gidiyor. Geride kalan tahtakuruları aç kalıyor ve yeni bir kan kaynağı arayıp evin içine iniyor.

Bu bilinen ve kayıt altına alınmış bir durum:

• Sektörün yayın organlarından PCT’deki bir makaleye göre, yarasalar yuvayı terk ettiğinde, öldüğünde ya da uzaklaştırıldığında yarasa tahtakuruları bir ila dört hafta içinde yapının içine doğru ilerleyip başka kaynaklardan, bu arada insanlardan da beslenmeye başlıyor.
• İsviçre’deki Basel Üniversitesi’nden araştırmacılar, kent güvercinlerinden kaynaklanıp insanları etkileyen parazitleri bir vaka ve derleme çalışmasında inceledi. İncelenen türler arasında güvercin tahtakurusu da var.
• ABD’de kırlangıç tahtakuruları üzerine yapılan bir çalışma, bu böceklerin eski ve boş kırlangıç yuvalarında şaşırtıcı derecede uzun süre hayatta kaldığını ve popülasyon büyüyünce binalara girip içindekileri ısırdığını anlatıyor.

2. Ergin tahtakurusu aylarca aç kalabilir

Tahtakurusu yumurtası yıllarca beklemez. Sıcak bir evde 1–2 haftada, serin bir evde birkaç haftada açılır ya da ölür. Ama ergin tahtakurusu bekleyebilir. Ergin ve büyük yavrular bazen bir yıldan uzun süre kan emmeden yaşayabiliyor. Serin, kapalı bir evde bu süre daha da uzuyor. Tadilattaki toz, gürültü ve sıcaklık değişimi de onları duvar ve döşeme aralarından çıkarıyor.

3. Tadilatın kendisi de tahtakurusu getirebilir

Ustaların çantaları ve aletleri, başka evlerden sökülüp getirilen kapılar ve ahşap parçalar, taşıma sırasında kullanılan battaniyeler… Tahtakurusu kendi yürüyüp gelmez, taşınır.

Sahada gördüklerimiz: 

Aksaray’da tarihi bir binanın restorasyonu bittikten haftalar sonra bina sahibi bizi aradı. Hızlıca ahşap binayı inceledik ve tahtakurusunun nerede çoğaldığını ve nasıl hayatta kaldığını araştırdık. İki ihtimal üzerinde durduk, birincisi tadilata gelen ustalar da orada kalıyordu ve eşyalarıyla getirmiş olabilirlerdi, ikincisi çatıdaki güvercinlerden beslenen tahtakurusu evde yıllarca yaşamını sürdürmüştü. Nereden geldiğini bilmiyorduk ama kullanılmayan bir evde yaşayabildiklerini ve hızla çoğaldıklarını gözlemledik. Hızla yapılan seri ilaçlamalarla ahşap binayı istiladan kurtardık.

Ne yapmalı?

• Tadilattan önce çatıya bakın. Saçak, tavan arası ve baca çevresinde kuş yuvası, yarasa dışkısı ya da tüy var mı?
• Yuvalar sökülürken bulunduğu alan da ilaçlanmalı. Yalnızca evin içini ilaçlamak, kaynağı çözmez.
• Yarasalara dikkat. Yarasalar koruma altındaki türlerdir. Yarasa barınağına müdahale etmeden önce Doğa Koruma ve Milli Parklar müdürlüğüne danışın. Yarasaları öldürmek ya da yuvadayken kapatmak doğru değil.
• Taşınmadan önce kontrol ettirin. Yeni taşınacak eşyayı boş ve tadilatı bitmiş bir eve sokmadan önce kontrol, sonradan ilaçlamaktan çok daha kolay.

Kuş ve yarasa tahtakurusunun insan tahtakurusundan kesin ayırt edilmesi ancak büyüteç ya da mikroskopla mümkün. Her vakada kaynağı kesin söyleyebilmek için böceğin türünün belirlenmesi gerekir. Kaynaklar dokümanın sonunda.